11 milyon pou Sunrise Airways: "Yo takse pèp la 2 fwa degize," daprè ekonomis Enomy Germain

Pòtoprens,Ayiti, 11jen 2025 -Tinouvel.com 

11 milyon pou Sunrise Airways: "Yo takse pèp la 2 fwa degize," daprè ekonomis Enomy Germain

Konsèy Tranzisyon Prezidansyèl la (CPT) fèk anonse  y ap akòde jiska 11 milyon dola ameriken èd finansye bay Sunrise Airways pou l ka rekòmanse vòl domestik li yo sou 4 mwa.Pwotokòl dakò ant Gouvènman Ayisyen an ak Sunrise Airways pral pèmèt  vòl domestik yo reprann nan Ayewopò Guy Malary a .

Desizyon sa a pwovoke gwo kritik nan mitan ekspè ekonomik yo, tankou ekonomis Enomy Germain, ki wè li kòm yon politik piblik kontpwoduktiv ak danjere pou ekonomi ayisyèn lan.

 sibvansyon pou yon konpayi ki deja  gen monopòl yo

Pou Enomy Germain, èd gouvènman sa a konstitye yon aberasyon ekonomik: "Se yon sibvansyon pou yon konpayi ki gen monopòl sou trafik aweyen an," li te deklare. Ekonomis la mete aksan sou apwòch sa a ki kreye yon mekanis doub taksasyon ki patikilyèman enjis pou popilasyon ayisyèn nan.

"Sibvansyone yon monopòl vle di fè popilasyon an peye de fwa: yon fwa atravè pri ki wo e souvan ki pa jistifye, epi yon lòt fwa atravè taks," li te eksplike. Kritik sa a mete aksan sou yon paradòks ekonomik fondamantal: sitwayen yo finanse yon konpayi ki answit fè yo peye pri ki wo san konpetisyon.

Ranfòsman yon pozisyon dominan 

Dapre analiz Germain nan, mezi sa a pa adrese pwoblèm fondamantal Ayiti ap fè fas. "Sipò sa a pa la pou rezoud pwoblematik ensekirite men pito  kache pwoblèm sa a. Li ranfòse pozisyon dominan yon sèl operatè,  odetriman konsomatè yo ak konpetisyon an," li te denonse.

Se lajan sektè piblik ki ranfòse pozisyon dominan atifisyèl sa a,pa gen okenn enterè pou premye minis Alix Didier Fils Aime ta ede sektè vòl domestik Ayisyen devlope  yon konpetisyon ki an sante ki ta ka natirèlman bese pri yo epi amelyore kalite sèvis yo.

 
 Danje moral: yon risk sistemik

Ekonomis la soulve tou kesyon danje moral ki genyen nan politik sa a. Li idantifye yon mekanis pèvè kote ensekirite vin tounen yon sous finansman pou sèten sektè ki patisipe nan mete ensekirite a : "Genyen tou yon pwoblèm danje moral klè:Sunrise ka chwazi benefisye de lajan sa a sou yon peryòd tan ki long, san optimize depans li yo, epi li ta prefere ensekirite a vin pi mal ."Paske nan pwotokòl dakò  gouvènman ka moblize kredi ou lajan sa a pandan 3 fwa nan ane pou 33 milyon dola.

Germain rezime lojik danjere sa a nan yon fraz kreyòl frapan: "Plis gen ensekirite, se plis y ap jwenn lajan". E se yon sibvansyon pou reyalize vòl yo ,depi li fè vol lap touche lajan depi gen pwoblèm sou vòl konpayi ap touche sibvansyon an.Sak pi rèd gouvènman bay konpayi tout garanti pou monte pri biyè jan li vle lè li vle  akò pwoteje sèlman entèrè Sunrise, li te ajoute.

Reprezantan Sektè prive nan Primati ak CPT ap travay pou sektè prive a

Anplis kritik ekonomik sèlman, Enomy Germain wè sa kòm yon sentòm pi laj nan disfonksyonamn enstitisyonèl yo. "Se pa etik, men rasyonèl," li analize, pandan l ap montre sa li konsidere kòm "kapti leta pa sektè prive a."

Dapre li, sitiyasyon sa a montre kijan sèten enterè prive rive enfliyanse desizyon piblik yo nan avantaj yo, transfòme leta an yon enstriman estrateji komèsyal yo olye li ta yon regilatè enpasyal k ap aji nan enterè piblik la.Li di Premye Minis ak CPT se moun  Sektè prive ki sezi leta pou enterè  sektè prive.

Analiz Enomy Germain nan mete aksan sou risk yon apwòch ki bay priyorite a kout tèm ak solisyon fasil okontrè yon vizyon ekonomik ki koeran ak dirab. Li soulve tou kesyon enpòtan sou transparans ak responsablite nan alokasyon resous piblik limite Ayiti yo

Kesyon nou ta dwe  pou ki leta ap sibvansyone yon monopòl ki deja egziste ? Pou ki sa 11 milyon dola yo pa itilize pou devlope enfrastrikti ayewopò pou atire nouvo operatè ak envesti nan rezoud pwoblèm sekirite jeneral ak transpò an patikilye .

Ronald Leon
tinouvel.com@gmail.com
@ti_nouvel
www.haitianmediaunited.com