Ayiti: Èske klarifikasyon yo mande Premye Minis la montre  yon kapti leta?

Pòtoprens ,Ayiti, 11 Jiyè 2025 -Tinouvel.com 

Ayiti: Èske klarifikasyon yo mande Premye Minis la montre  yon kapti leta?

Prezidan Konsèy Tranzisyon Prezidansyèl la (CPT), Fritz Alphonse Jean mande pou Alix Didier Fils-Aimé founi li eksplikasyon sou kat pwen sekirite ak ekonomik sansib nan yon lèt ofisyèl date 9 Jiyè 2025.Korespondans lan pou Premye Minis Alix Didier Fils-Aimé, soulve plizyè kesyon twoublan sou jesyon resous piblik Ayisyen yo.

Dokiman sa a revele gwo enkyetid konsènan transparans ak gouvènans nan kontèks kriz jeneral ki ap wonje  peyi a  depi plizyè ane.

Yon Biznisman-Premye Minis Anba Siveyans Fritz Alphonse Jean  papa kapti leta

Alix Didier Fils-Aimé, nonmen Premye Minis nan dat 10 novanm 2024, rive sou pouvwa a avèk yon pwofil biznismann nan yon kontèks politik patikilyèman delika. Fils-Aimé se mèt  yon dry cleaning ki rele "blanchisserie du soleil".Li te yon manm konsèy administrasyon Banque de l’Union Haïtienne (BUH) anvan nominasyon li kòm Premye Minis Ayiti. Li te ranplase Eddy Deeb, ki te demisyone apre sanksyon gouvènman Kanadyen ak Repiblik Dominikèn te enpoze  frè li, Reynold Deeb.

Li te prezidan Chanm Komès Ayiti pandan gouvènman ansyen prezidan Michel Martelly a.

Li se twazyèm Premye Minis Ayisyen ki nonmen nan twa zan, apre Ariel Henry ak Garry Conille, sa ki montre enstabilite kwonik peyi a depi asasina Prezidan Jovenel Moïse an jiyè 2021.

Siveyans sa a CPT a egzèse sou desizyon gouvènman an montre konfli ant Fritz Alphonse Jean ak Alix Didier Fils-Aimé.Yon tansyon enstitisyonèl ou pèsonèl ki enkyete, sitou lè desizyon sa yo konsène gwo enterè ekonomik klas biznis Premye Minis la ta ka benefisye  .

 Premye Ka a: Kontra Sispèk la ak Caribbean Port Services

Premye domèn enkyetid la konsène yon renouvèlman kontra ak Caribbean Port Services (CPS), Philippe Coles ap dirije men ki nan gwoup Edouard Baussan yo,youn nan 3 oligak nan triyang malveyan kap kontwole  Pò Entènasyonal Pòtoprens lan (Pò Lafito enterè ekonomik Bigio yo, CPS (Carribean Port Services) enterè Edouard Baussan yo, ak Varreux enterè  Fritz Mevs ), dapre  info Jose Estiberne Araron, Info Bleu 10 Octobre 2022  .

Nan korespondans lan, Fritz Alphonse Jean te di li te vle yon mizajou sou renouvèlman yon kontra ak Caribbean Port Services (CPS) ki "t ap pou yon peryòd ki depase vennsenk ane, twa fwa pi long pase peryòd renouvèlman nèf ane abityèl yo ki soulève yon kesyon lejitim sou kondisyon negosye yo ak vrè benefisyè akò sa a.

"CPT a pa konn anyen sou dosye sa a epi li ta renmen resevwa "kopi dokiman kontra yo" (ansyen, e petèt nouvo dokiman kontra yo )  nan anèks  nòt eksplikasyon li ta dwe founi, yon kopi ki lye Leta Ayisyen an ak CPS la," dapre sa a prezidan konsèy prezidans tranzisyon an ekri.Lèt la revele yon mank transparans enkyetan nan jesyon enfrastrikti esansyèl sa a. Opasite sa a ka soulève enkyetid  enterè prive oligak yo gen priyorite sou enterè piblik la.

Dezyèm Ka a: SCIOP S.A. ak Risk pou leta  pèdi17 Milyon Dola 

Fritz Alphonse Jean te mande tou klarifikasyon sou pwoteksyon enterè leta Ayisyen an nan ka SCIOP S.A.. "Kowòdinatè CPT a te aprann SCIOP S.A. pa kapab respekte obligasyon finansyèl li yo ankò dapre nòt Fritz Alphonse Jean . 

Ka SCIOP S.A. a, ki se mèt Otèl Oasis , montre gwo risk ki genyen nan manke  melanj ant pouvwa politik ak enterè ekonomik yo. Twa gwo enstitisyon piblik Ofis Nasyonal Asirans Vyeyès (ONA), Bank Nasyonal Kredi (BNC), ak Fon Devlopman Endistriyèl (FDI)ki se aksyonè oswa kreditè, kote prèske 17 milyon dola nan byen piblik ka disparèt.

Swadizan enkapasite SCIOP S.A. pou respekte angajman finansye li yo soulve kesyon si gwoup sa yo te itilize enstitisyon piblik sa yo pou "sosyalize "pèt konpayi prive ki pwòch gouvènman an. Sitiyasyon sa a fè nou sonje mekanis klasik kaptire leta yo, kote yo itilize resous piblik pou sove konpayi ki nan men elit ekonomik la.

Twazyèm Rapò: Sistèm pwodiksyon paspò  nan yon enpas

Sistèm pwodiksyon paspò a pa fè Fritz Alphonse Jean plezi tou, ki kwè  "lojistik pwodiksyon paspò a sanble nan yon gwo enpas." Li kwè  "Etandone sansiblite pwosesis sa a nan yon pèspektiv sekirite nasyonal, li enpòtan pou elimine tout malantandi nan mitan piblik la ak patnè entènasyonal nou yo."

Sitiyasyon kritik sistèm pwodiksyon paspò a ta montre  echèk jesyon piblik la. Lè CPT a mande dokiman apèl dòf pou seleksyon founisè sèvis la, li sanble sispèk iregilarite nan pwosesis seleksyon an.

Demann transparans sa a konsènan yon sèvis ki tèlman sansib pou sekirite nasyonal la sijere  pwosedi estanda pou akizisyon piblik yo pa t swiv, sa ki louvri chemen pou aranjman opak ki ta ka favorize sèten enterè prive.

 Katriyèm Rapò: Efikasite Kanpay Anti-Gang ki Kesyonab

Demann enfòmasyon sou rezilta konkrè gwoup travay(task force ) anti-gang lan ekspoze dout CPT a sou efikasite mezi sekirite yo. Enkyetid sa a pi lejitim toujou lè nou konsidere  gang yo  koupe kapital la ak rès peyi a e teritwa kontinye ap tonbe nan men gang.

Demand transparans konsènan rezilta lit kont ensekirite a ta ka maske kesyon sou itilizasyon fon piblik ki aloue pou misyon priyoritè sa a. Mank rezilta yo ta  soulve sispisyon ki gen yen nan resous sa yo ta sanble  ta detounen de objektif inisyal yo.

"Li enpòtan pou ou bay enfòmasyon ki pral pèmèt CPT a analize epi evalye rezilta yo  ak resous yo angaje nan fonksyònman taks force  travay la," ekonomis la te souliyen.

Oligak yo kaptire leta sistemikman?

Lèt sa a ki soti  anba plim Prezidan CPT a fè nou dekouvri  plizyè eleman karakteristik kote enterè prive yo  kaptire leta ayisyen  .E li te denonse nan dènye liv  li a ki gen tit Ayiti, yon ekonomi vyolans.

Korespondans lan montre opasite (pratik nan fè nwa)nan  kontra  leta ayisyen ap siyen se pa tikiyè pou lòt otorite tankou CPT jwenn enfòmasyon sou kontra ki lye leta a pou plizyè dizèn ane  ak anpil  konpayi.Sa demontre yon mank transparans nan enstitisyon yo.

Afè SCIOP S.A. a montre kijan yo ka itilize enstitisyon piblik pou kouvri echèk konpayi prive ki pwòch gouvènman an.Zafè sa montre leta Ayisyen aktyèl la se  prizonye  sektè biznis tradisyonèl la.

Yon konfli enstitisyonèl  kont pèp ayisyen

Tansyon ant CPT a ak Premye Minis la ale pi lwen pase yon senp dezakò politik. Li revele yon lit ant de vizyon gouvènans , yon batay pou ki sektè biznis tradisyonèl ki vle pran kontwol leta apiti 2 belijeran sa yo.

Konfwontasyon sa a genyen sou yon bò kowòdonatè konsèy tranzisyon Fritz Jean ki di lap mete  kontwòl demokratik sou aksyon gouvènman an; lòt bò a, yon chèf gouvènman ki soti nan sektè prive a ki ka favorize enterè klas orijin li.

Se yon batay nan pi wo nivo egzekitif ,dapre enfòmasyon ekip editoryal  Gazette News ki  di lèt la ekri tou pou pwoteje sèten enterè moun ki pwòch yo, patikilyèman nan dosye pwodiksyon paspò a.

Pou ki sa se jodi a Fritz A Jean ap reklame transparans nan itilizasyon dron ki komanse lage depi mas aloske manda li kòm chèf CPT a fini 7 out la?Pou ki sa se sou plas piblik demann enfòmasyon ap diskite ?

Lèt sa a ki soti nan CPT a, byen lwen pou l se yon senp demann enfòmasyon, li montre disfonksyonman estriktirèl leta Ayisyen an. Li soulve kesyon fondamantal la si enstitisyon piblik yo ap sèvi enterè jeneral peyi a oswa enterè patikilye yon elit ekonomik.

Eske Premye Minis Fils-Aimé ap bay repons ak kesyon sa yo nan laprès menn jan ak Fritz Jean ?Si li pa bay eksplikasyon satisfezan, eske sa ka konfime sispisyon  leta anba  kontwòl li epi lap plis febli konfyans pèp Ayisyen an nan enstitisyon li yo?.

Nan yon peyi kote popilasyon an "ap soufri anpil" demann transparans sa a ta dwe reprezante yon gwo defi demokratik ki ale pi lwen pase chirepit politik abityèl yo.

Ronald Leon
tinouvel.com@gmail.com
@ti_nouvel
www.haitianmediaunited.com

Sous GazetteNews,Le Nouvelliste

Sit entenet CPS  Haïti Liberté,