De ki lapè kowalisyon kriminèl "Viv ansanm" lan ap pale tout bon vre?

Pòtoprens ,Ayiti , 15 septanm 2025  -Tinouvel.com 

De ki lapè kowalisyon kriminèl "Viv ansanm" lan ap pale tout bon vre?

Yon Kowalisyon Kriminèl ak Pwomès Vid

Dènyèman, kowalisyon kriminèl "Viv ansanm" lan ak pòtpawòl li Jimmy Chérisier, alyas "Barbecue," te lanse yon apèl pou fanmi deplase yo retounen  anba  Delmas, Solino, ak Nazon. Jès sa a, prezante kòm yon siy lapè, li soulve yon kesyon fondamantal: ki kalite lapè òganizasyon teworis sa a ap pale tout bon vre?

Apre yo fin make teritwa yo ak san epi fòse plis pase 80% nan abitan zòn metwopolitèn lan kouri anba bal ak flanm dife, kriminèl sa yo kounye a oze pale de rekonsilyasyon. Vyolans gang ame yo transfòme nasyon an an yon simityè vivan, fòse sitwayen yo kite kay yo pou yo chape anba yon lanmò inevitab. Ki reyalite nan viv nan san ki dèyè bèl pawòl yo?

Masak Fanmi Lalane

Yon egzanp frapan sou ipokrizi yo se asasina twa frè nan fanmi Lalane, ki te fèt nan nuit 9-10 septanm 2025, nan Turgeau. Patrick Lalane (42), Josué Lalane (38), ak Widechel Lalane (28), tout se mekanisyen, manm "Viv ansanm yo"te egzekite epi te boule kò yo .

Fanmi sa a t ap viv nan Ri M depi ane 1960 yo. Malgre gang yo te kontwole katye a depi mas 2025, yo te chwazi rete, yo pa t vle separe tèt yo ak kominote yo a. Atacheman yo ak rasin yo te koute  lavi 3 nan yo  , sa ki pwouve "zòn jòn ki ta ka an sekirite jodi a epi danjere nan demen. Sa vle "zòn sekirite Barbecue   t ap fè pwomosyon pou yo ka vin mòtèl nan yon sèl nwit. 

Dapre Stanley Lalane, bandi yo te pran lòt manm fanmi an an otaj. Li di bandi yo te pran tan pou piye kay ki nan lakou a, bat moun ki pa t ka chape yo, anvan yo egzekite twa mesye yo.

Masak Labodrie a

Jedi 11 septanm 2025, vilaj Labodrie a, ant Arcahaie ak Cabaret, te sèn yon masak terib ,epouvantab. Atak sa a, prezante kòm revanj pou lanmò chèf gang "Vlad," ki te tonbe 7 septanm pandan afwontman ant lapolis, gwoup otodefans ak klan li an. Asayan kowalisyon "Viv ansanm" yo te antre nan Labodrie, premye seksyon Boucassin, epi yo te tire sou popilasyon an san diskriminasyon.

Nan yon entèvyou ak Radyo Karayib, kowòdonatè Konsèy Administratif Seksyon Kominal yo (CASEC) nan zòn lan, Baptiste Joseph Louis, dekri yon sèn laterè. "Plis pase 42 rezidan, ki gen ladan timoun, te egzekite la pou la . Plizyè moun te disparèt."

Zak sa a montre vrè nati swadizan lapè sa a: laterè kalkile ou egzanp vivan nan viv nan san ak viv ansanm.

Yon lapè negosye oswa achte?

Pierre Espérance, Direktè Egzekitif Rezo Nasyonal Defans Dwa Moun (RNDDH), deklare  swadizan trèv lapè sa a soti nan negosyasyon ant gouvènman an, sèten manm Konsèy Prezidansyèl Tranzisyon (KPT), ak chèf gang yo. Ofisyèl rejim tranzisyon an ta swadizan te achte lapè tanporè sa a sèlman pou ranfòse pouvwa yo apre dat limit 7 fevriye 2026 la.

Estrateji imoral sa a sanble la pou  lejitimize teworis yo epi transfòme viktim yo an otaj. Silans gouvènman an ak CPT a apre deklarasyon Barbecue yo temwaye konplisite yo nan inaksyon, dapre Mesye Esperance.

Yon Lapè Simityè

Ekriven fransèz Jacqueline Kelen te byen di: "kontrè Lapè se pa lagè, men laperèz." Men, laperèz kontinye ap renye nan zòn  gang yo kontwole ki monte kounye  omwen 80% nan kapital la, ansanm ak yon gwo pati nan depatman Artibonite a nan men yo  selon kèk ONG.

Lapè "Viv ansanm" pwopoze a se sèlman yon "lapè simityè," yon "ti lapè", yon lapè pèpè ,ki bati sou kadav inosan yo epi laterè ap kenbe  . Wout rantre ak sòti yo toujou rete anba kontwòl gang yo, epi pase nan youn nan katye sa yo toujou rete yon risk mòtèl.

Pa kite bèl pawòl teworis yo twonpe nou e pou nou pa dwe janm fè konfyans nan pawòl Jimmy Chérisier ak kowalisyon kriminèl li a. Apèl yo pou moun yo retounen nan katye yo te kraze ak piye  a se sèlman yon manèv taktik pou ranfòse kontwòl yo sou teritwa "pèdi" yo epi lejitimize prezans yo.

Vrè lapè ka sèlman rive avèk jistis, règ lalwa, ak respè pou diyite moun. Jiskaske kondisyon sa yo ranpli, pwomès gang yo ap rete manti mòtèl, vlope nan yon diskou dyol dous pou lolo egare ak naif 

Pèp Ayisyen an merite pi bon pase yon lapè sipèfisyèl negosye ak moun k ap toumante l yo. Yo merite yon lapè reyèl, ki baze sou jistis ak rekonsilyasyon nasyonal.

Ronald Leon
tinouvel.com@gmail.com
@ti_nouvel
www.haitianmediaunited.com

 Sous Le Nouvelliste ,Gazette News,BBC News, Haiti Standard